Huş Ağacı Betula

Huş ağacının ayırt edici özelliği ince dalları ve güzel kabuğudur. Örümcek ağı gibi ince dalları, huş ağacına özellikle kışın güzel bir görüntü verir. Huş ağacı kuzey ve ılıman kuzey bölgelerinde yetişir. Kışın yapraklarını döken huş ağacının dişi ve eril organları aynı ağaçta yetişir.

Salkım Huş ağacı, Betula pendula, Anadolu ve Avrupa'ya özgü bir ağaçtır. Boyu 15-20 metreye dek uzar, parlak, beyaz renkli kabuğu kolayca soyulur ve dalları aşağı sarkar. Gözenekleri enine ince uzun çizgiler halindedir. Yaşlı ağaçların dip bölümlerindeki kabuklar ise kaba, esmer ve çatlaklıdır. Genç sürgünler son derece elastiki, aşağı doğru sarkık, kırmızımsı kahverengi renktedir. Yan tomurcuklar sürgünlere almaşlı dizilir. Tomurcuklar sivri uçlu, dip kısımları şişkin ve sürgüne yatık durumdadır. Tomurcuk pulları ise kahverengimsi yeşil, yapışkan ve çıplaktır. 

Erkek çiçek kurulları sonbaharda ortaya çıkar ve kışı ikisi üçü bir arada sürgün uçlarında açıkta geçirirler. Baharda boyları 5-6 santime ulaşır, aşağıya doğru sarkar ve kırmızıya dönerler. Dişi çiçekler, yapraklarla birlikte baharda oluşur. Dişi çiçek kurulunu oluşturan üç loplu meyve pulları sonradan dağılır ve pulların iç tarafında yer alan kanatlı meyveler çevreye saçılır. Meyveler sonbaharda patlayarak tohumlarını saçar.

Tüm Avrupa, Kafkasya, Doğu Anadolu, Kuzey Irak, Kuzeybatı İran ve Sibirya, Salkım Huş'un doğal yayılış alanıdır.

Salkım Huş, Türkiye'de Doğu ve Kuzeydoğu Anadolu'da, Nemrut Dağı krateri içerisinde, Tunceli, Ovacık, Munzur Vadisi, Artvin, Ardanuç, Erzincan, Erzurum, Muş, Gümüşhane ve Kars dolaylarında 1.800-3.000 metre yükseltilerde yetişmektedir.

Huş ağacının morumsu yaprakları olan değişik türleri bulunmaktadır. Kağıt kabuklu huş ağacının  (B. Payrifera) anavatanı Kuzey Amerika'dır. Kolayca soyulan, kağıt benzeri kabuğu beyazdır. Kızılderililer bu ağacı, çatı ve içecek kapları ve kano yapmakta kullanırlardı. 

Betula litwinowii: Düzük (Tunceli)

Betula pendula: Ak huş, salkım huş

Kaynakça:

Faik Yaltırık, Geniş Yapraklılar,  Orman ve Park: Ağaçlarımız Serisi, Atlas

Ray Procter, Trees of  the World, Hamyln, Londra
 
İdil Eser